- Prof. dr. Derk Heikens (1921-2014) was hoogleraar polymeerchemie en kunststoftechnologie van 1964 tot 1986 aan de TU Eindhoven.
- Derk Heikens werd op 9 januari 1921 geboren in Weststellingwerf (Friesland). Hij volgde de HBS in Assen, studeerde in 1950 af als scheikundige en promoveerde op 30 oktober 1952 aan de Rijksuniversiteit Groningen bij prof. dr. J.J. Hermans op het proefschrift ‘Dichroism of dyed cellulose fibres’. Hij was van 1963-1964 buitengewoon hoogleraar in de polymeerchemie in Groningen. Zie de gegevens op de website Catalogus Professorum van de Rijksuniversiteit Groningen.
- Na zijn afstuderen was hij tot 1959 werkzaam bij het Instituut voor Cellulose-onderzoek in Utrecht, de afdeling voor fundamenteel onderzoek van de AKU (later AkzoNobel). Vanaf 1959 werd hij wetenschappelijk medewerker en in 1964 hoogleraar scheikundige technologie in Eindhoven (TUE) met als werkgebied polymeren. Samen met de lector E.J.J.M de Roy van Zuydewijn zorgen ze ervoor dat het laboratorium werd uitgerust met apparatuur voor het maken van kunststoffen zoals walsen, kalanders, extruders en spinmachines.
- Onderzoek onder zijn leiding aan de TUE betrof vooral het verband tussen eigenschappen van polymeermaterialen (tweefasige polymeren), procescondities en structuur. Prof. dr. G. Challa noemde het werk van Heikens aan het breukgedrag van composietmaterialen baanbrekend in zijn hoofdstuk (p. 235, 236) over polymeren in de Geschiedenis van de scheikunde in Nederland 3. Tussen 1972 en 1987 begeleidde hij elf promovendi.
- Heikens was een van de Nederlandse pioniers in de kunststofrevolutie, zoals beschreven door: Lintsen, H.W., Hollestelle, M.J., & Hölsgens, H.N.M. (2017) in De kunststofrevolutie: honderd jaar kunststoffen in Nederland, Stichting Historie der Techniek. Het boek is als pdf-bestand te downloaden van de TUE repository. Hij onderhield contacten met het bedrijfsleven, het was echter onder zijn opvolger prof. dr. P.J. Lemstra dat het Dutch Polymer Institute (DPI) in Eindhoven werd opgericht in 1997.
- Hij publiceerde in het Chemisch Magazine de volgende artikelen over zijn polymeeronderzoek:
- D. Heikens, ‘Manipuleren met polymeren’, Chemisch Magazine januari 1981, p. 21-22.
- D. Heikens, ‘Polymeren onder spanning’, Chemisch Magazine april 1982, p. 214-218.
- D. Heikens, A. C. A. M. Bleijenberg, M. E. J. Dekkers, ‘Nieuwe kunststoffen uit de kunst’,
Chemisch Magazine februari 1985, p. 85-86. - D. Heikens, ‘Vrijheid in onderwijs en onderzoek’, Rede bij het afscheid als gewoon hoogleraar van de TU Eindhoven op 18 april 1986.
- Emeritus hoogleraar prof.dr. Derk Heikens ontving de erepenning van de TUE, in Cursor/13, jaargang 42, 2 december 1999 (zie de foto hiernaast). Voor zijn 90ste verjaardag in 2011 keek het DPI terug op zijn loopbaan onder de titel polymerenman in hart en nieren met een kleine uitgave.
- Derk Heikens overleed op 93-jarige leeftijd op 3 februari 2014 in Eindhoven. Het overlijdensbericht werd op de website Mensenlinq geplaatst.
___________________________________________________________________
Bijgewerkt 9-2-2026
